İran ABŞ və İsraillə münaqişə müddətində Azərbaycan və Türkiyə istiqamətində bir dənə də olsun hərbi sursat buraxmayıb. Bunu İslam Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi İsmayıl Bəqai bildirib.

“Biz açıq şəkildə bəyan etdik ki, İran tərəfindən Azərbaycan istiqamətində heç bir sursat buraxılmayıb və hesab edirəm ki, iki ölkə prezidentləri və xarici işlər nazirləri arasında baş tutan danışıqlar bütün anlaşılmazlıqları aradan qaldırıb. Türkiyə ilə bağlı da vəziyyət eynidir: biz açıq şəkildə bildirdik ki, bizim tərəfdən heç bir buraxılış olmayıb və buna görə də düşünürəm ki, iki ölkə arasında qarşılıqlı anlaşma mövcuddur və yaranmış məsələlər aparılan danışıqlardan sonra həll edilib”, – Bəqai mətbuat konfransında bildirib. Onun çıxışının videosu SNN telekanalı tərəfindən yayımlanıb.

Bu, həqiqətən də maraqlı dönüşdür. Bəqai öz üzərinə həddindən artıq məsuliyyət götürmürmü? Ümumiyyətlə, ona bu cür bəyanat səsləndirməyi kim tapşırıb? Birbaşa rəhbəri – İran XİN rəhbəri Abbas Əraqçi? Əgər belədirsə, bu, kifayət qədər qəribə görünür. Niyə? Bunun çox sadə izahı var.

İran ətrafında baş verənləri izləyənlər yaxşı xatırlayır ki, İran ərazisindən Naxçıvan Muxtar Respublikasına dron hücumları və eyni ərazidən Türkiyə istiqamətində ballistik raket buraxılışlarından sonra İran tərəfi ilə bir neçə telefon danışığı baş tutub. Bakıdan bu danışıqlarda prezident İlham Əliyev və xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov, Ankaradan XİN rəhbəri Hakan Fidan, Tehrandan isə prezident Məsud Pezeşkian və adı çəkilən Abbas Əraqçi iştirak etmişdi.

Həmin danışıqların hər birində İran rəsmiləri bu qəribə buraxılışların səbəblərini araşdıracaqlarına söz vermişdilər. Azərbaycan tərəfi isə əlavə olaraq bildirmişdi ki, Pezeşkian və Əraqçinin vəd etdikləri araşdırmanın nəticələrini hələ də gözləyir. Bu məsələnin bağlandığı ilə bağlı Bakıdan bu günə qədər heç bir açıqlama verilməyib.

Və birdən İran XİN-in yüksək vəzifəsi olmayan, lakin rəsmi mövqeyi ifadə etmək səlahiyyəti olan nümayəndəsi heç nə olmamış kimi bəyan edir ki, guya heç bir insident olmayıb. Yəni İran heç nə buraxmayıb. Halbuki Azərbaycan və Türkiyənin bu buraxılışların haradan həyata keçirildiyinə dair sübutları mövcuddur.

Belə olan halda sual yaranır: Bəqai kimin iradəsini ifadə edir? Və bu vəziyyətdə rəsmi Bakı və Ankara hansı addımları atmalıdır?

Bununla bağlı Pressklub.az-a danışan İsrailli hərbi ekspert, hərbi-analitik YouTube kanalının müəllifi Sergey Auslender qeyd edib ki, hazırda İranda müxtəlif “qanadların” mövcud olduğu və şərti desək, sağ əlin sol əlin nə etdiyini bilmədiyi vəziyyət formalaşıb.

“Biri bildirir ki, guya Azərbaycan istiqamətində heç bir atəş açılmayıb və bütün bunlar sionistlərin təxribatıdır, digəri isə deyir ki, sionistlər Azərbaycanda olduğu müddətdə İran zərbələri davam etdirəcək.

Eyni ciddi uyğunsuzluq Türkiyə və Körfəz ölkələrinə münasibətdə də müşahidə olunur.

Bu, çox güman ki, İran rəhbərliyinin məsuliyyəti aşağı səviyyələrə bölüşdürməsi ilə bağlıdır.

Əvvəllər vahid komandanlıq piramidası mövcud idi və bütün qərarlar ali rəhbərə – rəhbərə qədər uzanırdısa, indi qərarlar diviziya, hərbi dairə komandirləri və hətta ayrı-ayrı bölmələr səviyyəsində qəbul oluna bilər.

Belə bir sistemdə raket bölüyünün komandiri şəxsi motivlər və ya reaksiyanı yoxlamaq istəyi ilə, məsələn, Naxçıvan istiqamətində pilotsuz aparat buraxmaq qərarı verə bilər.

Bu halda Azərbaycan kifayət qədər sərt reaksiya verdi: İlham Əliyev çox kəskin bəyanatla çıxış etdi, sərhədə qoşunlar cəmləşdirildi. Bu cavabı görən İran isə “gərginliyi artırmamaq” qərarına gəldi və bəyan etdi ki, bu hadisələrin onlara aidiyyəti yoxdur”, – Auslender vəziyyəti təsvir edib.

Rauf Orucov