Bakının və Ankaranın İrəvanla sülhə fərqli yanaşmaları, münasibətlərində yaranmaqda olan soyuqluq və Avropa İttifaqının rolu 2026-cı ilin sonlarında Cənubi Qafqazın müasir geosiyasətində mürəkkəb düyün təşkil edir. Türkiyə ilə Azərbaycanın strateji müttəfiqliyi qüvvədə qalsa da, Ermənistanla barışığın tempi və şərtləri məsələsində iki ölkə arasında taktiki fikir ayrılıqları yaranıb.

Azərbaycanın mövqeyi sərt hüquqi təminatlar prinsipinə əsaslanır. Bakı hesab edir ki, uzun illər davam edən münaqişənin fundamental səbəbləri aradan qaldırılmadan möhkəm sülh mümkün deyil. Azərbaycan və Ermənistan liderləri 2025-ci ilin avqustunda ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə sülh sazişinin mətnini paraflasalar da, Bakı sənədin yekun imzalanmasını qəti şəkildə Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi ilə əlaqələndirir. Azərbaycan tərəfi Ermənistanın əsas qanunundan Qarabağı birləşdirməyə dair istənilən dolayı istinadın çıxarılmasını tələb edir. Bundan əlavə, Bakı suveren nəqliyyat layihələrinin, o cümlədən Zəngəzur dəhlizinin və Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun (TRIPP) öz şərtləri əsasında həyata keçirilməsində israr edir, həmçinin İrəvandan keçmiş münaqişəyə görə məsuliyyətin hüquqi və tarixi baxımdan tanınmasını tələb edir.

Türkiyənin mövqeyi isə daha çox iqtisadi məqsədəuyğunluq və geosiyasi praqmatizm prinsiplərinə əsaslanır. Ankara ənənəvi olaraq bəyan edib ki, Ermənistanla münasibətlərin normallaşması Azərbaycan-Ermənistan xətti üzrə proseslə paralel və əlaqələndirilmiş şəkildə aparılmalıdır. Lakin 2026-cı ildə Türkiyənin yanaşması daha praqmatik xarakter alıb. Ankara Cənubi Qafqaz vasitəsilə Asiyadan Avropaya uzanan tranzit yollarının işə salınmasından və Orta Dəhlizin yaradılmasından böyük iqtisadi fayda gözləyir. Türkiyə Ermənistanla sərhədlərin açılmasına daha sürətlə irəliləməyə hazırdır və bu prosesi müstəqil təsir rıçağı kimi nəzərdən keçirir. Türkiyənin siyasi dairələrində şərq vilayətlərində nəqliyyat və enerji dəhlizlərinin açılması üçün Ermənistanla daha müstəqil və sürətli yaxınlaşmanın məqsədəuyğunluğu barədə vaxtaşırı müzakirələr aparılır. Ankarada hesab edirlər ki, Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılması İrəvanla Bakı arasında sülh prosesini ləngitməyəcək, əksinə, sürətləndirəcək.

Bu isə Bakı ilə Ankara arasında münasibətlərin müəyyən qədər soyumasına səbəb olur. 2026-cı ilin payızında Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərində “emosional qavrayış böhranı” yaşanıb və daha yetkin, lakin praqmatik müttəfiqliyə keçid başlayıb.

Ermənistanın Azərbaycanın bütün tələblərini yerinə yetirməmiş sərhədlərin açıla biləcəyi ilə bağlı Ankaradan gələn siqnallar Bakıda narazılıqla qarşılanıb. Azərbaycanın ekspert və media dairələrində “qardaşlar böyüyüb” və “bir millət, iki dövlət” formulunun artıq qarşılıqlı maraqlara avtomatik tabeçilik anlamına gəlmədiyi barədə yazılar dərc olunmağa başlayıb.

Bakının Ankaranın İrəvana doğru atdığı istənilən müstəqil addımı qısqanclıqla izlədiyi, Ermənistanda isə Ankaranın bəzən Bakının sərt mövqeyindən asılı vəziyyətdə göründüyü barədə müzakirələr vaxtaşırı gündəmə gəlir.

Dini məsələlər ətrafında daxili mübahisələr, xüsusən də Azərbaycan məktəblərində hicabla bağlı müzakirələr və bəzi türkiyəli rəsmilərin sərt bəyanatları da gərginliyi artırıb. Buna misal olaraq Türkiyə Prezidentinin müşaviri Oktay Saralın Bakını tənqid etməsini göstərmək olar. O, sonradan Azərbaycan tərəfinin təzyiqi nəticəsində istefa verməyə məcbur olub.

Bununla belə, münasibətlərdə tam qırılma yoxdur. İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan sıx təmaslarını, o cümlədən Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitlərində görüşlərini davam etdirirlər, xarici işlər nazirləri isə müntəzəm olaraq mövqelərini uzlaşdırırlar. Bununla yanaşı, Bakı himayəçilik cəhdlərinə dözməyəcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirib, Türkiyə isə Ermənistanla münasibətlərdə öz müstəqil siyasətini yürütməyə hazır olduğunu göstərir.

Avropa İttifaqı belə bir şəraitdə tərəflərin birbaşa ikitərəfli danışıqları və ABŞ-ın təşəbbüsü olan TRIPP layihəsi nəticəsində müəyyən qədər arxa plana keçmiş Cənubi Qafqazdakı vasitəçilik rolunu bərpa etməyə və gücləndirməyə fəal çalışır. Brüssel “yumşaq güc”ə, iqtisadi stimullara və Ermənistan-Türkiyə yaxınlaşmasının dəstəklənməsinə üstünlük verir.

Aİ rəhbərliyi, o cümlədən Avropa Şurasının prezidenti Antonio Koşta, İrəvanla Ankara arasında münasibətlərin normallaşmasını bütün region üçün “transformativ mərhələ” adlandırır. Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono vurğulayıb ki, Brüssel bu yaxınlaşmanı uzunmüddətli sabitlik üçün tarixi fürsət hesab edir. Avropa İttifaqı Türkiyəni sərhədləri açmağa təşviq etməklə, Ermənistanın Rusiyadan asılılığını azaltmağa çalışan vasitəçi rolunda çıxış etməyə çalışır.

2026-cı ilin yayında Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen Bakı və İrəvana səfəri zamanı 200 milyon avroyadək vəsaiti nəzərdə tutan Global Gateway (“Sülh naminə bağlantılar”) investisiya proqramını təqdim edib. Aİ regional dəmir yollarının, o cümlədən Naxçıvan dəmir yolu şəbəkəsinin bərpasına maliyyə ayırmağı təklif edir.

Brüssel iqtisadi və diplomatik dəstəkçi rolunu oynamağa, islahatları – o cümlədən Ermənistana maliyyə yardımını, infrastrukturun açılması layihələrini və dialoqu – dəstəkləməyə çalışır.

Brüssel Orta Dəhlizin inkişafı üçün xüsusi dördtərəfli platformanın – Ermənistan, Azərbaycan, Türkiyə və Aİ formatının – yaradılması ideyasını irəli sürür. İrəvanın Ankara ilə yaxınlaşmasını dəstəkləyən Avropa İttifaqı Bakının tələblərinin sərtliyini azaltmağa və Ermənistanı tamhüquqlu tranzit mərkəzinə çevirməyə ümid edir. Bu isə regionda Qərbin geosiyasi mövqelərini avtomatik olaraq gücləndirəcək.

Avropanın Türkiyə ilə Ermənistan arasında sülhün sürətlə qurulmasını dəstəkləməklə, Bakının maraqlarını artıq o qədər də nəzərə almadan Cənubi Qafqaza təzyiqini artırması hansı nəticələrə gətirib çıxara bilər? Aydındır ki, Azərbaycan rəhbərliyi belə cəhdlərlə sakit şəkildə barışmayacaq – son illərdəki oxşar vəziyyətlərin təcrübəsi bunu açıq göstərir. Bütün bunlar həm Aİ-də, həm də Azərbaycanda hansı mənfi təzahürlərə və nəticələrə səbəb ola bilər? Bu proseslər Cənubi Qafqazın siyasi mənzərəsinin köklü şəkildə dəyişməsinə gətirib çıxara bilərmi?

Pressklub.az bu sualları tanınmış ekspertlərə ünvanlayıb.

Türkiyə-Almaniya Universitetinin (İstanbul) politologiya professoru Zaur Qasımov qeyd edib ki, Avropa İttifaqının Türkiyəyə bu dərəcədə güclü təzyiq göstərdiyini düşünmür.

“Ümumiyyətlə, bu gün Brüsselin Ankaraya hansısa təzyiq göstərdiyindən danışmaq çox çətindir. Çünki Türkiyə Aİ ilə münasibətlərində kifayət qədər müstəqilləşib. Ankara hələ də üzvlüyə namizəd ölkə statusunu saxlasa da, faktiki olaraq, hətta nəzəri baxımdan belə, üzvlük məsələsi gündəmdə deyil. Digər tərəfdən, əlbəttə ki, Avropa İttifaqı və Türkiyə mühüm iqtisadi tərəfdaşlardır.

Avropa İttifaqının Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasına dair gözləntilərinə gəlincə, bu, yeni mövzu deyil. Söhbət təxminən 10-12 il əvvəl, Əhməd Davudoğlunun Türkiyənin xarici işlər naziri olduğu dövrdə həyata keçirilən “tennis diplomatiyası”ndan gedir. O zaman bu təşəbbüs Aİ tərəfindən müsbət qarşılanırdı. Lakin sərhədin açılması və İrəvanla Bakı arasında münasibətlərin normallaşması Türkiyə-Ermənistan münasibətlərindəki məsələlərdən yalnız biri idi. Üstəlik, bu, yeganə məsələ deyildi və Türkiyə rəhbərliyinin ən yüksək səviyyəsində prioritet məsələlər sırasında da deyildi.

Buradakı problemlər daha dərin köklərə malikdir və uzun illərdir mövcuddur. Söhbət 1915-ci il hadisələrinin və bunlarla bağlı məsələlərin tamamilə fərqli şəkildə qavranılmasından, eləcə də Ermənistan tərəfinin Türkiyənin şərq sərhədini tanımamasından gedir. Burada problemlər tamamilə başqa müstəvidədir, ona görə də hər şey yalnız Azərbaycanla bağlı deyil. Avropa İttifaqının imkanları gələcəkdə nə vaxtsa Ankara ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşacağına ümid ifadə etməklə məhdudlaşa bilər. Brüsselin bu prosesi sürətləndirmək və ya ləngitmək üçün Ankaraya təsir göstərə biləcək real rıçaqları yoxdur.

Təəssüf ki, Avropa İttifaqı 2020-ci ildə Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində lazım gələn yerdə olmadı. Aİ 2020-ci ilin noyabrında Moskvada keçirilən üçtərəfli danışıqlarda (Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan formatında) ümumiyyətlə iştirak etmədi. Vaşinqtonda bir sıra sazişlər imzalanarkən də Avropa İttifaqı yox idi. Əvvəl Moskva, sonra Vaşinqton oldu, amma Avropa prosesdən kənarda qaldı.

Buna görə də Avropa İttifaqının imkanları, təsir rıçaqları və potensialı tükənməyib, lakin kənardan göründüyü qədər güclü deyil.

Sualınızda qeyd olunan Türkiyə, Ermənistan, Azərbaycan və Avropa İttifaqından ibarət konfiqurasiyaya gəlincə, 2020-2023-cü illərdən sonra bu aktorlar arasındakı dinamika əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib və 2026-cı ilə gəldikdə proses artıq öz axarı ilə inkişaf edir. Ölkələrin hərbi, iqtisadi və siyasi baxımdan bir-birindən asılılıq səviyyəsi də dəyişib. Bu, həm müttəfiqlik münasibətlərinə, həm də əvvəllər açıq qarşıdurma və müharibə vəziyyətində olan, indi isə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığa keçən dövlətlər arasındakı əlaqələrə aiddir. İranın rolunu da nəzərə almaqla, bütün bu amillər diqqətdə saxlanılmalıdır.

İran sərhədlərin açılmasına, eləcə də Amerika şirkətlərinin yerləşdirilməsinə və ya ABŞ-ın Ermənistan-İran sərhədinin bilavasitə yaxınlığında mümkün hərbi mövcudluğuna qəti şəkildə qarşı çıxır. Belə bir ssenaridə sərhəd Tehranın rəqib kimi qəbul etdiyi tərəfin tam nəzarətinə keçir. İran buna bütün gücü ilə müqavimət göstərir. Rusiyanın da hadisələrin bu istiqamətdə inkişafından narazı olması Moskva ilə Tehran arasında müttəfiqlik amilini gücləndirir.

Son həftələrdə və günlərdə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında maraqlı proseslər gedir. Onlar sıx tərəfdaş olaraq qalır və bütün sahələrdə əməkdaşlığı davam etdirirlər.

Azərbaycanın ərazisinə və ÜDM-in həcminə görə Türkiyədən geri qalması barədə təsəvvürün əksinə olaraq, son illərdə iki ölkənin qarşılıqlı asılılıq səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Azərbaycan Türkiyənin ən mühüm tərəfdaşına və Ankaranın Qafqaz və Mərkəzi Asiya istiqamətlərində xarici siyasətinin formalaşdırılmasında əsas aktorlardan birinə çevrilib. İqtisadi baxımdan Azərbaycanın SOCAR neft şirkəti Türkiyə iqtisadiyyatının əsas investorudur. Azərbaycanın Ankara üçün əhəmiyyəti xeyli artıb. Yeni regional münasibətlər düzənini formalaşdırarkən və ənənəvi müttəfiqlik əlaqələrinə yeni məzmun verərkən bunu nəzərə almaq lazımdır.

Vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri ilə ziyalılar arasında da dialoq başlayıb. Bununla belə, bu istiqamətdə əvvəllər də müəyyən ənənə mövcud olub.

Bu kontekstdə Avropa İttifaqı və regiondakı digər xarici aktorlar, təəssüf ki, yaranmış fürsətdən tam istifadə etməyiblər və iki dövlət arasında telekörpü formatında birbaşa dialoqun qurulmasına kifayət qədər diqqət ayırmayıblar. Bu, həm İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl, həm də sonra belə olub. Nəticədə təşəbbüsü birbaşa Ermənistan və Azərbaycan tərəflərinin öz üzərinə götürməsi lazım gəlib.

Nəticədə Prezident Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Paşinyan arasında dialoq quruldu. Lakin son aylarda Ermənistan Konstitusiyasına dəyişikliklərin qəbul edilməsi prosesi ləngiyir və Paşinyanın bu addımı atmağa tələsmədiyi təəssüratı yaranır.

Bunun əsas səbəbi Paşinyanın Ermənistan cəmiyyətindəki populyarlıq səviyyəsinin son dövrdə xeyli aşağı düşməsidir. Bu, həm parlamentdə, həm də cəmiyyətdə özünü göstərir. O, Ermənistan cəmiyyətinin yalnız bir hissəsini təmsil edir və bir neçə il əvvəl olduğu kimi, artıq əksəriyyətin dəstəyinə malik deyil. Sərhədin demarkasiyası və ikitərəfli münasibətlərin digər aspektləri də daxil olmaqla, həllini gözləyən məsələlərin həlli prosesinin ləngiməsinin əsas səbəblərindən biri budur.

Nəticədə danışıqlarda müəyyən dalan yaranıb”, – Qasımov izah edib.

“Ankara-Moskva” ekspert-analitik şəbəkəsinin aparıcı mütəxəssisi, türkiyəli politoloq Engin Özər isə müzakirəyə Ermənistan mövzusundan başlamağı təklif edib.

“Tez-tez unudulan bir məqamı xatırlatmaq istəyirəm. Azərbaycan cəmiyyətində də bunun unudulduğunu müşahidə edirəm: Türkiyə Qarabağ müharibəsi başlayanda, 1993-cü ildə Ermənistanla sərhədini bağladı. Türkiyə təxminən 30 il sərhədi bağlı saxladı və Qarabağ məsələsində Azərbaycana birbaşa dəstək vermək naminə böyük iqtisadi imkanlardan faktiki olaraq imtina etdi. Halbuki Türkiyə bu 30 il ərzində Ermənistanla münasibətlərini normallaşdıra bilərdi və bəlkə də Ermənistan tamamilə fərqli siyasət yürüdərdi. Lakin Türkiyə bunu etmədi. Bunun Türkiyənin özünə birbaşa faydası yox idi. Əslində, Türkiyənin şərq bölgələri Ermənistanla ticarət edə bilərdi, amma Qarabağ erməni silahlı birləşmələrindən rəsmi olaraq azad edilənədək bundan imtina edildi. Türkiyə sözünün üstündə axıradək durdu və bu mənada Azərbaycanın diplomatik mövqeyini dəstəklədi. Bunu unutmaq olmaz, çox vacib məqamdır.

Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasına gəlincə, bu proses 2008-ci ildə, Abdulla Gülün Türkiyə Prezidenti olduğu dövrdə başladı və təxminən bir il davam etdi. Daha sonra Azərbaycan tərəfi ilə, Bakı ilə danışıqlar aparıldı. Bakı rəhbərliyi bu yolla Qarabağ məsələsinin həllinin çətinləşəcəyini bildirdiyindən proses dayandırıldı. Türkiyə bu prosesi dayandırdı, halbuki bəlkə də onu dəstəkləmək lazım idi. Bununla Ermənistanın Avropa İttifaqı ilə daha sıx əlaqələr qurmasına şərait yaratmaq olardı ki, bu da Azərbaycanın özünə fayda verə bilərdi. Belə olan halda Ermənistanın, Sarqsyanın və digərlərinin mövqeyi bu qədər sərt olmazdı.

Bugünkü vəziyyətə gəlincə, Qarabağ artıq azad edilib. Orada Azərbaycan silahlı birləşmələri döyüşüb və biz bunu anlayır, hörmətlə qəbul edirik. Hətta fərz edək ki, Türkiyənin heç bir dəstəyi olmayıb. Bununla bağlı heç bir problem yoxdur, heç kim mübahisə etməyəcək ki, döyüşən Azərbaycan ordusu olub.

Bu gün Türkiyə ilə Ermənistan arasında artıq birbaşa problem yoxdur. Bakının tələblərinə gəlincə, bu, Bakının öz məsələsidir. Azərbaycanın müstəqil xarici siyasəti var və biz bunu başa düşə bilərik. Türkiyənin atdığı addımlar isə onun Ermənistana münasibətdə apardığı müstəqil siyasətdir. Bu məsələləri bir-birindən aydın şəkildə ayırmaq lazımdır.

Əgər Bakı hazırda Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı münasibətlərdən narazıdırsa, Türkiyə də öz növbəsində Təl-Əvivlə Azərbaycan arasındakı münasibətləri xatırlada bilər. Bu barədə rəsmi səviyyədə heç kim danışmır. Məsələni belə başa düşmək lazımdır: Türkiyə və Azərbaycan iki suveren dövlətdir. Onlar hələ də müttəfiqdirlər, baxmayaraq ki, artıq Şuşa Bəyannaməsinin nə dərəcədə aydın və işlək bir çərçivə olduğu ilə bağlı şübhələr yaranır. Bu tendensiya davam edərsə, müttəfiqlik münasibətlərinin özü də sual altına düşə bilər.

İkinci məsələ Orta Dəhlizlə bağlıdır. Yaxın vaxtlarda vəziyyət köklü şəkildə dəyişə bilər. Çünki “Şimal–Cənub” layihəsi var və Azərbaycan bu layihədə çox fəal iştirak edir. Rusiya Prezidenti Putin də bu yaxınlarda Azərbaycanın layihəni tam dəstəklədiyini bildirib. Bu, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünə bənzəyən, Sankt-Peterburqla Yeni Dehlini birləşdirən layihədir.

Bu baxımdan başqa bir proses gedir. Müharibə İrana yönələrsə, çox güman ki, Orta Dəhliz Əfqanıstan və İran üzərindən də davam edə bilər. İranı, Əfqanıstanı və Çini birləşdirən dəhliz mövcuddur. Bu yaxınlarda Taliban rəhbərliyi həmin marşrutun açılacağını bəyan edib. Türkiyənin bəzi yüksək vəzifəli rəsmiləri də Əfqanıstana səfər ediblər. Həmin dəhlizin işə salına biləcəyi barədə müzakirələr gedir. Bu, Bakı ilə Ankara arasında münasibətlərin soyuması davam edərsə və hər tərəf öz maraqlarını güdməyə başlayarsa, mümkün ola bilər.

Hazırda Trampın layihəsi, yəni Amerika layihəsi kimi təqdim edilən TRIPP-ə gəlincə, bu, Orta Dəhlizin özü deyil, ABŞ-ın layihəsidir. Çətin ki, kimsə amerikalıların Avropa İttifaqı ilə Çin arasında ticarəti dəstəkləyəcəyini düşünsün. Yəqin ki, heç bir ekspert burada söhbətin konkret olaraq nədən getdiyini tam başa düşmür. Buna görə də bu, sadəcə Orta Dəhliz olmayacaq, layihəyə nəzarət TRIPP vasitəsilə həyata keçiriləcək.

“Şimal–Cənub” dəhlizinə gəlincə, bu, Azərbaycan üçün aydın və çox sərfəli layihədir. Ölkə öz maraqlarına uyğun gəldiyinə görə onu həyata keçirə bilər. Lakin eyni vaxtda həm Azərbaycan üzərindən “Şimal–Cənub”, həm də Orta Dəhliz işləməyəcək. Hazırda hər iki layihənin İrandan keçdiyi deyilir, amma İranda müharibə gedir. Ola bilsin ki, bu müharibənin səbəblərindən biri də elə həmin iki layihədir. İrandakı problem tezliklə həll olunmayacaq, çox güman ki, münaqişə dondurulacaq. Nəticədə hər iki layihə İrandan keçə bilər. Bu ehtimalı istisna etmək olmaz.

Azərbaycanla Türkiyə arasında baş verənlərlə bağlı daha bir məqamı qeyd etmək istəyirəm. İlk növbədə, Oktay Saralın dedikləri, əlbəttə, qəbuledilməzdir. Bu, aydındır. Lakin Türkiyə vətəndaşı kimi istərdim ki, o yalnız bu açıqlamasına görə deyil, həm də bundan əvvəl Türkiyə jurnalistlərini və başqalarını dəfələrlə təhqir etdiyinə görə vəzifəsindən uzaqlaşdırılaydı. Amma olan olub.

O, sosial şəbəkələrdə fikrini elə ifadə edib ki, sanki hicab qadağası ilə bağlı bu, Türkiyənin rəsmi mövqeyidir. Burada müzakirə ediləsi məqamlar var. Çünki Qırğızıstanda, Türkmənistanda və Qazaxıstanda da orta məktəblərdə hicab qadağandır. Üstəlik, Şimali Kipr Respublikasında da buna icazə verilmir. Yəqin ki, Azərbaycanın Türkiyə ilə münasibətləri Şimali Kiprin Türkiyə ilə münasibətlərindən heç də az yaxın deyil. Türkiyədə bu məsələ ətrafında ciddi müzakirələr gedir, amma niyə yalnız Azərbaycanın buna görə cavab verməli olduğu aydın deyil.

Ona görə də bu, onların suveren siyasətidir. Bununla belə, cəmiyyət və ya ayrı-ayrı şəxslər etiraz edə bilərlər. Buna heç kim qadağa qoya bilməz, onlar Türkiyədə də etirazlarını bildirə bilərlər. Azərbaycanda baş verənlər də başadüşüləndir. Lakin rəsmi səviyyədə bu barədə heç kim heç nə deməyib. Bunu unutmaq olmaz. Sadəcə, Oktay Saral qeyri-diplomatik dillə öz fikrini ifadə edərək bunu Türkiyənin rəsmi mövqeyi kimi təqdim edib. Eyni şəkildə, bu gün Azərbaycanda Türkiyə haqqında deyilənlər də heç də diplomatik dildə səslənmir.

İki dövlət arasında baş verənlər əslində, məsələyə yanlış vurğuların qoyulması ilə bağlıdır: həm Bakıda, həm də Türkiyədə vurğular düzgün müəyyənləşdirilmir. Məncə, bu, emosional reaksiya deyil, sadəcə, münasibətlərdə yenidənqurma prosesi gedir. Bu, nəqliyyat layihələri ilə bağlıdır. Amma münasibətlərin bəzi sahələrində hətta qırılma baş versə belə, bunu faciəyə çevirmək lazım deyil.

Azərbaycan hansısa layihədən çıxa, Türkiyə isə başqa bir layihədə iştirak edə bilər. Bu, bizim düşmənə çevriləcəyimiz demək deyil. Axı mədəni baxımdan bir-birimizə yaxın xalqlarıq. Lakin hazırda hər iki tərəf məsələlərə o qədər də peşəkar və diplomatik yanaşmır. Yəqin ki, bütün bunları ekspertlər səviyyəsində müzakirə etmək lazımdır. Düşünürəm ki, sonda bunu etmək məcburiyyətində qalacağıq”, – Özər fikrini yekunlaşdırıb.

Rauf Orucov