Vens: İran nüvə müfəttişlərini ölkəyə buraxmağa razılaşıb
23 İyun 2026
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İsveçrədəki danışıqlarda 60 gün ərzində yekun sülh müqaviləsi imzalamaq üçün böyük irəliləyiş olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, razılaşmanın əsas şərtləri Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçid, Livanda döyüşlərin dayandırılması və İranın nüvə müfəttişlərini ölkəyə buraxmasıdır.
"Gələcək uğurlu saziş üçün çox yaxşı təməl qoyduq. Yekun saziş bir evdir. Hələlik evi tikməsək də, təməlini qoymuşuq", – Vens Bürgenştokda gecəboyu davam edən danışıqlardan sonra jurnalistlərə bildirib.
Hələlik çox az detal açıqlansa da, bu razılaşma ABŞ və İran prezidentlərinin ötən həftə imzaladığı memorandumun hədəflərinə uyğundur. Həmin sənəddəki 14 bəndin bir çox şərtləri hələ də tam dəqiqləşdirilməyib.
Vens vurğulayıb ki, Tehran Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (AEBA) müfəttişlərini ölkəyə buraxmağa razılıq verib: "İranlılar AEBA müfəttişlərini yenidən ölkəyə dəvət etməyə razılaşdılar. Bu, İranda tam nüvəsizləşdirməyə və ya nüvə proqramının dayandırılmasına doğru atılan ilk addımdır. Bu, məhz bizim istədiyimiz, məhz xahiş etdiyimiz şeydir".
Tərəflər həmçinin Hörmüz boğazının neft daşımaları üçün açıq saxlanılması və minalardan təmizlənməsi üçün birgə mexanizm hazırlayıblar.
İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi də sosial şəbəkədə Vensin fikirlərini təsdiqləyərək böyük tərəqqinin olduğunu bildirib. O yazıb: "Pakistan və Qətərin vasitəçiliyi Livan müharibəsini bitirmək üçün böyük imkan yaratdı". Əraqçi əlavə edib ki, neft satışına qoyulan qadağalar və blokada ləğv olunub, dondurulmuş bəzi vəsaitlər geri qaytarılıb, həmçinin İranın iqtisadi bərpası üçün genişmiqyaslı plan başladılıb.
Buna baxmayaraq, bir çox İsrail lideri bu danışıqlara şübhə ilə yanaşır. Onlar İsrailin bu sazişdə tərəf olmadığını bildirərək Livandakı "Hizbullah" mövqelərinə hücumların davam etdiriləcəyini vurğulayıblar.