
Kremldən Bakıya konsulluq “həmlə”si
Yaxud Moskvanın Bakı səfirliyi hansı işlərə yaramır?
09 Oktyabr 2024
Kreml Azərbaycanın daxilində yeni sağalmaz yara açmaq üçün əlindən gələni edir. Bunun üçün ən absurd variantları belə yoxlamağa cəhd edir. Qarabağda konsulluq açmaq ideyası da təbii ki, bu absurdlardan biridir. Moskva təmsilçiləri durmadan bu məsələni gündəmdə saxlamağa çalışırlar. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin konsulluq idarəsinin rəhbəri Aleksey Klimov TASS-a müsahibəsində bildirib ki, hazırda Azərbaycanın ərazisində, o cümlədən Qarabağda ölkənin yeni nümayəndəliklərinin açılması məsələsi siyasi səviyyədə müzakirə olunur. “Azərbaycan tərəfi ilə müvafiq müqavilələr bağlandığından sonra konsulluq idarəsi bununla bağlı əməli addımların atılmasına cəlb olunacaq”. O, beləcə də deyib. Rəsmi Bakı isə susmağa davam edir. Düzdü, ayrı-ayrı media platformalarında hökumətə yaxın bəzi şəxslərin bu ideyaya mənfi yanaşmasını görünür, fəqət, Kremlin rəsmi və israrlı siyasətinə qarşı bu adda-budda “atəş”lər cavab sayıla bilməz.
“Xalqsız konsul” nümunəsi varmı?
Siyasi təcrübədə başqa ölkələrdə xalqı olmadan diplomatik xidməti olan yeganə qurum “Malta Ordeni” hərbi cəmiyyətdir. Heç bir konkret xalqı, ərazisi və dövləti olmasa da dünyanın bir çox yerində “Malta Ordeni”nin diplomatik əlaqələri, konsulluq və səfirlikləri vardır. Onlar bu nümayəndəliklər vasitəsilə tibbi-humanitar yardımlar edirlər. Bir çoxları isə hesab edir ki, “Malta Ordeni” yaxşı düşünülmüş xüsusi xidmətdir. Fəqət bizim mövzumuz bu deyil.
Təhlükəsizlik əsaslı təcrübə
İsrailin Qərbi Şəriədə (Fələstin əraziləri) yaşayan çox az vətəndaşı olsa da, İsrail orada münaqişə səbəbindən diplomatik və konsulluq fəaliyyətləri həyata keçirir. Bu fəaliyyət əsasən İsrailin təhlükəsizlik maraqları və Qərbi Şəriənin statusu ilə bağlıdır. Burada əsasən təhlükəsizlik məsələsi öndə olsa da, az sayda İsrail vətəndaşının Batı Şəriədə yaşaması faktı da var. ( Yerindəcə bildirək ki, Qarabağda bir nəfər Rusiya vətəndaşı belə yoxdur)
Moskvanın da öz təcrübəsi var
Rusiya 2008-ci ildə Gürcüstanla münaqişədən sonra Abxaziya və Cənubi Osetiyanı müstəqil dövlətlər kimi tanıdı və həmin ərazilərdə konsulluq və səfirliklər açdı. Rusiya vətəndaşları həmin ərazilərdə olmasa da (əksər əhali abxaz və osetinlərdir), Moskva bu əraziləri öz strateji maraqları üçün vacib hesab edir. Sonradan isə məlum oldu ki, Rusiya oraya etnik erməniləri köçürmək istəyir. Yerli əhali ilə qarşıdurma bu köçü səngitsə də, planın tam dayandıığına dair hər hansı fikir yoxdur. Buna baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyətin əksəriyyəti həmin əraziləri Gürcüstanın bir hissəsi kimi tanımağa davam edir.
Dnestryanı Moldova Respublikasının tanınmamış separatçı bir regionudur. Rusiyanın orada böyük vətəndaş cəmiyyəti olmasa da, Rusiyaya bağlılığı olan bölgədə hərbi və siyasi maraqlar mövcuddur. Moskva burada konsulluq və digər diplomatik fəaliyyətlər həyata keçirir, baxmayaraq ki, Dnestryanı da beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən Moldova Respublikasının bir hissəsi olaraq tanınır.
Uzaqdan görünən nəticə, ya da arzuolunmaz sonluq
Rusiyanın planı işləyəcəksə, deməli, yuxarıda sadalanan nümunələrdən biri mütləq bizi gözləyir. Ya da bölgənin xarakterinə uyğun olaraq, daha pisi. Söhbət, təbii ki, Rusiyanın təcrübəsində olan nümunələrdən gedir. Bu faktlar həm də onu göstərir ki, Rusiya qətiyyən etibarlı müttəfiq deyil və onunla imzalanan bütün sənədlər Kremlin nəzərində kağız parçasıdır.
Çıxış yolu - insan haqlarında uzlaşmaq
Bəs nə etməli? Kremllə bu qədər isti təmas və bunun fonunda Qərblə son dərəcə kəskin ritorika ( hər nə qədər daxili auditoriyaya hesablansa da) vəziyyəti arzuolunmaz mərhələyə gətirə bilər. Azərbaycan hökuməti bir an öncə insan haqları məsələsində zəmanətli irəliləyiş etməlidir. Başqa halda dünyanın mühüm hissəsi ilə düşmən olub, özünün belə gələcəyinə ümidi olmayan Putinə arxayın olub, nə etmək olar ki? Belə bir yolun davam etməsi xalq üçün də, onu həyata keçirənlər üçün də zərərli olacaq.