Cümə, Fevral 21, 2020
Home Mediateka Beynəlxalq norma və öhdəliklər

Beynəlxalq norma və öhdəliklər

BƏYANNAMƏ VƏ KONVENSİYALAR:

İNSAN HÜQUQLARI HAQQINDA ÜMUMİ BƏYANNAMƏ
Bəyannamə 1948-ci il dekabrın 10-da Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul olunub. Onun 19-cu maddəsi “Hər bir insanın öz fikrini sərbəst ifadə etmək hüququnun” olduğunu bəyan edir. Bu sənədin qəbulundan az sonra insan hüquq və azadlıqlarının ən çox pozulduğu yerlərdən olan, iki dünya müharibəsinin poliqonuna çevrilmiş Avropada yeni təşkilatlanmaya və yeni hüquq sisteminin yaradılmasına başlandı.

MÜLKİ VƏ SİYASİ HÜQUQLAR HAQQINDA BEYNƏLXALQ PAKT
1966-cı il dekabrın 16-da Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul olunub, 1976-cı ildə hüquqi qüvvəyə minib. Azərbaycan Pakta 1992-ci ilin avqustunda qoşulub. Sənədin 19-cu maddəsinə görə, “Hər kəsin düşünmə və ifadə etmə haqqı vardır. Bu  haqq düşüncələrinə görə rahatsız edilməmək, ölkə sərhədlərinin maneəsi olmadan bilgi və düşüncələri araşdırmaq, əldə etmək və yaymaq haqqını özündə birləşdirir”.

İNSAN HÜQUQLARININ VƏ ƏSAS AZADLIQLARIN MÜDAFİƏSİ HAQQINDA AVROPA KONVENSİYASI
1950-ci il noyabrın 4-də Avropa Şurası tərəfindən qəbul olunmuş Konvensiyanın 10-cu maddəsi təsbit edir: “Hər bir insan öz fikrini ifadə etmək hüququna malikdir. Bu hüquqa öz fikrinə tərəfdar çıxmaq, dövlət orqanları tərəfindən maneə olmadan və dövlət sərhədlərindən asılı olmayaraq məlumatları almaq və yaymaq azadlığı daxildir”. Beləliklə, dövlətlərarası zəmində bu hüququn üstünlüyü təsdiqlənir. Azərbaycan 2001-ci ilin dekabr ayında Konvensiyanı ratifikasiya edib və 15 aprel 2002-ci ildən etibarən sənəd ölkə ərazisində hüquqi qüvvəyə malikdir. Həmin tarixdən Azərbaycan dövləti və vətəndaşları Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət etmək hüququna malikdirlər.

TRANSSƏRHƏD TELEVİZİYA HAQQINDA AVROPA KONVENSİYASI
Konvensiya Avropa Şurası tərəfindən 5 may 1989-cu il tarixdə qəbul olunub və 1993-cü il mayın 1-də qüvvəyə minib.

AVROPA ŞURASI NAZİRLƏR KOMİTƏSİNİN BƏYANNAMƏ VƏ ÜZV DÖVLƏTLƏRƏ TÖVSİYƏLƏRİ:

İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasının 10-cu maddəsinə hörməti təşviq edən tədbirlər haqqında Bəyannamə (13 yanvar 2010).

Demokratik vətəndaşlıq və insan hüquqları sahəsində maarifləndirməyə dair Avropa Şurası Xartiyası. Tövsiyə CM/Rec(2010)7 və İzahedici Memorandum (11 may 2010).

Internet idarəetmə məsələlərində üzv ölkələrin daha artıq iştirakı haqqında bəyannamə – seçilmiş Adlar və Nömrələrə dair İnternet Korporasiyasının (ICANN) Dövlət Məsləhət Komitəsi (DMK) (26 may 2010).

Ictimai maraq naminə Internet protokol ünvan resurslarının idarə olunması üzrə Bəyannamə (29 sentyabr 2010).

Şəbəkə neytrallığı haqqında Bəyannamə (29 sentyabr 2010).

Profilləmə kontekstində şəxsi məlumatların avtomatik toplanması ilə bağlı şəxslərin qorunması haqqında Tövsiyə CM/Rec(2010)13.

Sosial birlik və mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqində icma mediasının roluna dair Bəyannamə  (11 fevral 2009).

Zərərli məzmun və davranışdan uşaqların qorunması və yeni informasiya, kommunikasiya mühitində onların fəal iştirakını təşviq edən tədbirlər barədə Tövsiyə CM/Rec(2009)5.

Internet filtrlərlə bağlı ifadə və məlumat azadlığına hörməti təşviq edən tədbirlər haqqında Tövsiyə CM/Rec(2008)6.

İnternetdə uşaqların ləyaqətinin, təhlükəsizliyinin və məxfiliyinin qorunması haqqında Bəyannamə (20 fevral 2008).

Rəqəmsal bölgünün edilməsi, idarə oluması və ictimai maraq barədə Bəyannamə (20 fevral 2008).

Yayım sahəsində tənzimləyici orqanların müstəqilliyi və funksiyaları haqqında Bəyannamə (26 mart 2008).

Media monopoliyası məzmununda demokratiyada medianın rolunun qorunması haqqında Bəyannamə (31 yanvar 2007).

Media plüralizmi və mediada məzmun müxtəlifliyi haqqında Tövsiyə Rec(2007)2.

Informasiya cəmiyyətində ictimai KİV-in səlahiyyətləri haqqında Tövsiyə Rec(2007)3.

Yeni informasiya-kommunikasiya mühitində ifadə və məlumat azadlığının təşviqinə dair Tövsiyə CM/Rec(2007)11.

Seçki kampaniyalarının mediada işıqlandırılmasına dair tədbirlər haqqında Tövsiyə CM/Rec(2007)15.

İnternetin ictimai xidmət dəyərini təbliğ edən tədbirlər haqqında Tövsiyə CM/Rec(2007)16.

Böhran dövründə ifadə və məlumat azadlığının qorunmasına dair Təlimatlar (26 sentyabr 2007).

Araşdırıcı jurnalistikanın qorunması və təşviqi haqqında Bəyannamə (26 sentyabr 2007).

Mədəni ifadə müxtəlifliyinin qorunması və təşviqi üzrə UNESCO Konvensiyasına dair Tövsiyə Rec(2006)3.

Yeni informasiya və kommunikasiya mühitinə uşaqların hazırlanması haqqında Tövsiyə Rec(2006)12.

Üzv dövlətlərin ictimai yayım xidmətinin müstəqilliyinə təminatı haqqında Bəyannamə (27 sentyabr 2006).

Terrorizmlə mübarizə məzmununda mediada ifadə və məlumat azadlığı haqqında Bəyannamə (2  mart 2005).

İnformasiya cəmiyyətində insan hüquqları və qanunun aliliyinə dair Bəyannamə  (13 may 2005).

Yeni media mühitində cavab vermək hüququ barədə Tövsiyə Rec(2004)16.

KİV-də siyasi müzakirələr azadlığı haqqında Bəyannamə (12 fevral 2004).

Cinayət prosesi ilə əlaqədar məlumatın media vasitəsilə verilməsi haqqında Tövsiyə Rec(2003)13 (10  iyul, 2003-cü il) (Tövsiyəyə Qoşma və İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Rəqəmsal yayımın demokratik və sosial töhfəsinin təşviqi məqsədi ilə tədbirlər haqqında Tövsiyə Rec(2003)9.

İnternetdə rabitə azadlığı haqqında Bəyannamə (28 may 2003).

İnformasiya cəmiyyəti üzrə Ümumdünya Sammitinə (WSIS) siyasi mesaj (19 iyun 2003).

Yayım təşkilatlarının əlaqəli hüquqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsinə dair tədbirlər haqqında Tövsiyə Rec(2002)7.

Rəsmi sənədlərdən istifadə imkanlarına dair Tövsiyə Rec(2002)2 (21 fevral 2002). (Tövsiyəyə İzahedici Memorandum əlavə olunub). 

Kiber məzmunla bağlı özünütənzimləmə (yeni informasiya və rabitə xidmətlərində qanunsuz və ya zərərli məzmunla bağlı özünütənzimləmə və istifadəçilərin qorunması) haqqında Tövsiyə Rec(2001)8.

Müəllif hüquqları və əlaqəli hüquqların müdafiəsinə və piratçılıqla (xüsusilə rəqəmsal mühitdə) mübarizəyə yönəlmiş tədbirlər haqqında Tövsiyə Rec(2001)7.

Yayım sahəsində tənzimləyici orqanların müstəqilliyi və funksiyaları haqqında Tövsiyə Rec(2000)23. (Tövsiyəyə Qoşma və İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Jurnalistlərin məlumat mənbələrini açıqlamamaq hüququ barədə Tövsiyə Rec(2000)7. 

Mədəni müxtəliflik barədə Bəyannamə (7 dekabr 2000).

Media plüralizminı təşviq edən tədbirlər haqqında Tövsiyə Rec(99)1.

İnternetdə məxtəlifliyin qorunması haqqında Tövsiyə Rec(99)5.

Yeni rabitə və informasiya xidmətləri ilə bağlı universal icma xidməti haqqında Tövsiyə Rec(99)14.

Seçki kampaniyalarının mediada işıqlandırılması qaydalarına dair Tövsiyə Rec(99)15. (Tövsiyəyə İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Yeni informasiya texnologiyaları sahəsində Avropa siyasətinə dair Bəyannamə (7 may 1999).

Yayım təşkilatlarının arxivlərində saxlanılan və qorunan audio və televiziya materiallarından istifadə haqqında Bəyannamə (9 sentyabr 1999).

Elektron KİV-də zorakılığın təsvirinə dair Tövsiyə Rec(97)19.

“Nifrətli nitq” haqqında Tövsiyə Rec(97)20 (Tövsiyəyə Qoşma və İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Media və dözümlülük mədəniyyətinin həvəsləndirilməsinə dair Tövsiyə Rec(97)21 (Tövsiyəyə Qoşma və İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Münaqişə və gərginlik şəraitində jurnalistlərin müdafiəsinə dair Tövsiyə Rec(96)4 (Tövsiyəyə Qoşma əlavə olunub).

İctimai yayım xidmətinin müstəqilliyinin təmin edilməsinə dair Tövsiyə Rec(96)10 (Tövsiyəyə Qoşma və İzahedici Memorandum əlavə olunub).

Münaqişə və gərginlik şəraitində jurnalistlərin müdafiəsi ilə bağlı Bəyannamə (3 may 1996).

Səs və audio-vizual piratçılığa qarşı tədbirlərə dair Tövsiyə Rec(95)1.

Informasiya texnologiyaları ilə bağlı cinayət prosessual hüququn problemlərinə dair Tövsiyə Rec(95)13.

Yaradıcılıqla bağlı müəllif və əlaqəli hüquqlar sahəsində təhsil və maarifləndirmənin təşviqinə dair Tövsiyə Rec(94)3.

Media şəffaflığının təşviqi üçün tədbirlərə dair Tövsiyə Rec(94)13.

Əlaqəli hüquqlar haqqında Bəyannamə (17 fevral 1994).

Avropa televiziya bazarlarında məhdud coğrafi və ya dil əhatəsinə, yaxud aşağı audiovizual çıxışa malik ölkələrdə, regionlarda yaradılan audiovizual əsərlərin paylanması və yayımının təşviqinə yönəlmiş prinsiplərə dair Tövsiyə Rec(93)5.

Hüquq və informasiya texnologiyaları sahəsində tədris, tədqiqat və təlimə dair Tövsiyə Rec(92)15.

İrqçi tərkibli video oyunlar haqqında Tövsiyə Rec(92)19.

Avropa Audiovizual Rəsədxanasının yaradılması haqqında Qətnamə Res(92)70.

Şifrələnmiş televiziya xidmətlərinin hüquqi müdafiəsinə dair Tövsiyə Rec(91)14.

Uşaq və yeniyetmələr üçün filmlərə dair Tövsiyə Rec(90)10.

Reprografiya sahəsində müəlliflik hüququ məsələlərinə dair prinsiplərə dair Tövsiyə Rec(90)11.

Zorakı, qəddar və ya pornoqrafik məzmunu olan videoqramların yayımı prinsipləri ilə bağlı Tövsiyə Rec(89)7.

Səs və audiovizual əsərlərin fərdi istifadə üçün nüsxələrinin hazırlanmasına dair Tövsiyə Rec(88)1.

Müəllif hüquqları və əlaqəli hüquqlar sahəsində piratçılıqla mübarizə tədbirlərinə dair Tövsiyə Rec(88)2.

Yaradıcı kinematoqrafiya və audiovizual əsərlərin birgə istehsalı və yayımı üçün Avropa Dəstək Fondunun yaradılmasına dair Qətnamə Res(88)15.

Avropada film yayımına dair Tövsiyə Rec(87)7.

Peyk və kabel televiziyası sahəsində müəlliflik hüququ məsələləri ilə bağlı prinsiplərə dair Tövsiyə Rec(86)2.

Avropada audiovizual istehsalın təşviqi üzrə Tövsiyə Rec(86)3.

Müəllif hüquqları və mədəni siyasətə dair Tövsiyə Rec(86)9.

Siqaret, spirtli içki, narkotik maddələrdən asılılıqla ictimai rəy yaradan subyektlər və media ilə birgə mübarizə sahəsində strategiyaların hazırlanmasına dair Tövsiyə Rec(86)14.

Bədii yaradıçılığa yardıma dair Tövsiyə Rec(85)6.

Avropa film irsinin qorunmasına dair Tövsiyə Rec(85)8.

Televiziyada reklam prinsiplərinə dair Tövsiyə Rec(84)3.

KİV-də qadınlar və kişilər arasında bərabərliyə dair Tövsiyə Rec(84)17.

Televiziya və səsli radio üçün peyk imkanlarından istifadə üzrə Tövsiyə Rec(84)22.

Dövlət orqanlarında olan məlumatın əldə olunması haqqında Qətnamə Res(81)19.

Idman və televiziyaya dair Tövsiyə Rec(80)1.

Cavab vermək hüququ haqqında Qətnamə Res(74)26.

Mətbuat təmərküzləşməsi haqqında Qətnamə Res(74)43.

Avropada radio və televiziyadan təhsil və mədəniyyətdə istifadə və bu sahədə dövlət hakimiyyəti orqanları ilə yayım təşkilatları arasında münasibətlərə dair Qətnamə Res(70)19.

AVROPA ŞURASI  PARLAMENT ASSOSİASİYASININ TÖVSİYƏ VƏ QƏTNAMƏLƏRİ:

Qətnamə 1577 və Tövsiyə 1814 (2007) “Diffamasiyanın dekriminallaşdırılmasına doğru”.

Qətnamə 1557 və Tövsiyə 1799 (2007) “Reklamda qadınların təsviri”.

Qətnamə 1535 və Tövsiyə 1783 (2007) “Jurnalistlərin həyatına və ifadə azadlıqlarına təhlükələr”.

Qətnamə 1510 (2006) “İfadə azadlığı və dini inanclara hörmət”.

Qətnamə 1438 və Tövsiyə 1702 (2005) “Münaqişə zonalarında mətbuat azadlığı və jurnalistlərin iş şəraiti”.

Qətnamə 1387 (2004) “İtaliyada elektron media inhisarı və hakimiyyətdan sui-istifadənın mümkünlüyü”.

Qətnamə 1191 (1999) “İnformasiya cəmiyyəti və rəqəmsal dünya”.

Qətnamə 1165 (1998) “Şəxsi həyatın məxfiliyi hüququ”.

Qətnamə 1142 (1997) “Parlamentlər və media”.

Qətnamə 1120 (1997) “Demokratiyaya yeni rabitə və informasiya texnologiyalarının təsiri”

Qətnamə 1003 və Tövsiyə 1215 (1993) “Jurnalist etikası”.

Qətnamə 957 (1991) “Avropada yerli radionun vəziyyəti”.

Qətnamə 956 (1991) “Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrinə texnologiya transferi”.

Qətnamə 937 (1990) “Telekommunikasiyalar: Avropa üçün nəticələri”.

Qətnamə 848 (1985) “Səs və musiqi seçiminə dair fərdi azadlığın məxfiliyi”.

Qətnamə 820 (1984) “Media ilə milli parlamentlərin münasibətləri”.

Qətnamə 428 (1970) “Kütləvi informasiya vasitələri və insan hüquqları haqqında Bəyannamə”.

Tövsiyə 1950 (2011) “Jurnalist mənbələrinin qorunması”.

Tövsiyə 1897 (2010) “Media azadlığına hörmət”.

Tövsiyə 1882 (2009) “Yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərə uyğun internet və onlayn media xidmətlərinin təşviqi”.

Tövsiyə 1878 (2009) “İctimai yayım xidmətinin maliyyələşdirilməsi”.

Tövsiyə 1855 (2009)  “Audiovizual media xidmətlərinin tənzimlənməsi

Tövsiyə 1836 (2008) “Təhsil və təlim üçün onlayn tədrisin əhəmiyyətinin tanınması”.

Tövsiyə 1805 (2007) “Küfr, dini təhqir və dinə itaət səbəbi ilə şəxslərə qarşı nifrətli nitq”.

Tövsiyə 1789 (2007) “Professional təhsil və jurnalistlərin təlimi”.

Tövsiyə 1773 (2006)  “Yayım mediasında azlıqların dillərindən istifadə haqqında 2003-cü ildə qəbul edilmiş qaydalar və Avropa Şurası standartları: ATƏT-lə əməkdaşlığın artırılması ehtiyacı”.

Tövsiyə 1768 (2006)  “Sığınacaq axtaranların, miqrantların və qaçqınların mediada təsviri”.

Tövsiyə 1706 (2005) “Media və terrorizm”.

Tövsiyə 1641 (2004) “İctimai xidmət göstərən yayım”.

Tövsiyə 1589 (2003) “Avropada mediada ifadə azadlığı”.

Tövsiyə 1586 (2002) “Rəqəmsal qeyri-bərabərlik və təhsil”.

Tövsiyə 1555 (2002) “Mediada qadınların təsviri”.

Tövsiyə 1543 (2001) “Kiberməkanda irqçilik və ksenofobiya”.

Tövsiyə 1506 (2001) “Avropa mediasında ifadə və məlumat azadlığı”.

Tövsiyə 1466 (2000) “Media təhsili”.

Tövsiyə 1407 (1999) “Media və demokratiya mədəniyyəti”.

Tövsiyə 1332 (1997) “Yeni informasiya aspektləri və rabitə texnologiyaları”.

Tövsiyə 1314 (1997) “Yeni texnologiyalar və məşğulluq”.

Tövsiyə 1277 (1995) “Miqrantlar, etnik azlıqlar və media”.

Tövsiyə 1276 (1995) “Vizual təsvirin gücü”.

Tövsiyə 1265 (1995) “Genişlənmə və Avropada mədəni əməkdaşlıq”.

Tövsiyə 1228 (1994) “Kabel şəbəkələri və yerli televiziya stansiyaları: genişlənmiş Avropada onların əhəmiyyəti”.

Tövsiyə 1216 (1993) “Avropada mədəni əməkdaşlıq”.

Tövsiyə 1147 (1991) “Yayımın demokratik islahatında parlamentin məsuliyyəti”.

Tövsiyə 1136 (1990) “Alkohol sahəsində Avropa siyasəti”.

Tövsiyə 1122 (1990) “İnformasiya texnologiyaları vasitəsi ilə kənd ərazilərinin dirçəlişi”.

Tövsiyə 1110 (1989) “Uzaq məsafədən tədris”.

Tövsiyə 1098 (1989) “Şərq və Qərbin audiovizual əməkdaşlığı”.

Tövsiyə 1096 (1989) “Transsərhəd Televiziya üzrə Avropa Konvensiyası”.

Tövsiyə 1077 (1988) “Seçki kampaniyaları zamanı transsərhəd audiovizual mediadan istifadə”.

Tövsiyə 1067 (1987) “Avropada yayımın mədəni aspekti”.

Tövsiyə 1043 (1986) “Avropanın dil və ədəbi irsi”.

Tövsiyə 1037 (1986) “Məlumatın qorunması və informasiya azadlığı”.

Tövsiyə 996 (1984) “Avropa Şurasının media ilə bağlı işi”.

Tövsiyə 963 (1983) “Zorakılığın azaldılması sahəsində təhsil və mədəni vasitələr”.

Tövsiyə 952 (1982) “Ticarət reklamının tənzimlənməsi yolu ilə ifadə azadlığını müdafiə edən beynəlxalq vasitələr”.

Tövsiyə 926 (1981) “Kabel televiziyası və birbaşa peyk yayımından irəli gələn məsələlər”.

Tövsiyə 862 (1979) “Kino və dövlət”.

Tövsiyə 834 (1978) “Mətbuat və televiziya azadlığına təhdidlər”.

Tövsiyə 815 (1977) “İfadə azadlığı və Avropada yazıçıların rolu”.

Tövsiyə 749 (1975) “Avropada yayım”.

Tövsiyə 748 (1975) “Milli yayımın rolu və idarə olunması”.

Tövsiyə 747 (1975) “Mətbuat təmərküzləşməsi”.

Tövsiyə 582 (1970) “Kütləvi kommunikasiya vasitələri və insan hüquqları”.